Καρκίνος Προστάτη

Γενικά στοιχεία

Ο Καρκίνος του προστάτη αποτελεί παγκοσμίως τον δεύτερο πιο συχνά διαγνωσμένο καρκίνο μεταξύ των αντρών και το 2020 διαγνώστηκαν με καρκίνο του προστάτη περίπου 1,4 εκ άντρες και ήταν υπεύθυνος για 375.00 θανάτους. Ο Καρκίνος του προστάτη αποτελεί τον πιο συχνό καρκίνο των αντρών στην Ευρώπη.

Παράγοντες κινδύνου

Απόλυτος παράγοντας κινδύνου που να συνδέεται με τον καρκίνο του προστάτη δεν έχει ακόμα εξακριβωθεί.Ωστόσο με τον καρκίνο του προστάτη έχουν συσχετιστεί το μεταβολικό σύνδρομο η παχυσαρκία, το σάκχαρο και η αυξημένη χοληστερίνη.

Υπάρχει κληρονομικότητα στον Καρκίνο του προστάτη;

Η ύπαρξη οικογενειακού ιστορικού με καρκίνο του προστάτη αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης.
Οι άντρες των οποίων συγγενείς πρώτου ή δευτέρου βαθμού έχουν καρκίνο του προστάτη
εμφανίζουν μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο του προστάτη. Παράλληλα στις
περισσότερες περιπτώσεις αυτών των ασθενών ο καρκίνος εμφανίζεται σε μικρότερη ηλικία
(6-7 χρόνια νωρίτερα από τις περιπτώσεις μη κληρονομικού καρκίνου του προστάτη).Οι
άντρες που έχουν συγγενή πρώτου ή δευτέρου βαθμού με καρκίνο του προστάτη οφείλουν να
αρχίσουν τον προληπτικό έλεγχο με PSA, δακτυλική και μαγνητική (όπου έχει ένδειξη με
βάση το PSA και την δακτυλική) σε μικρότερη ηλικία από τους υπόλοιπους άντρες.

Εμφανίζει συμπτώματα ο καρκίνος του προστάτη;

Ο καρκίνος του προστάτη δεν εμφανίζει συμπτώματα και όταν εμφανίσει δυστυχώς συνήθως
είναι αρκετά προχωρημένος.Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να είναι αδυναμία ούρησης
(επίσχεση ούρων) λόγω της απόφραξης που θα προκαλέσει η εξέλιξη του καρκίνου του
προστάτη στην έξοδο των ούρων.Μπορεί να προκαλέσει αιματουρία καθώς επίσης και πόνο
στα οστά ή και σε πιο προχωρημένες καταστάσεις αυτόματα κατάγματα από τις μεταστάσεις
από τα καρκινικά προστατικά κύτταρα.

Αφού δεν εμφανίζει συμπτώματα πως προλαμβάνουμε ον καρκίνο του προστάτη πριν προχωρήσει;

Το καλό στην περίπτωση του καρκίνου του προστάτη είναι ότι η δυνατότητα για πρώιμη
διάγνωση και έγκαιρη αντιμετώπιση είναι πραγματικά εφικτές με την εξέλιξη του PSA της
πολυπαραμετρικής μαγνητικής τομογραφίας και της στοχευμένης βιοψίας.Η παρακολούθηση
του PSA και η δακτυλική είναι ικανές να συντελέσουν στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου
του προστάτη και ο καρκίνος του προστάτη είναι από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις
που η πρόληψη σώζει ζωές ενώ το PSA αποτελεί έναν από τους καλύτερους βιοδείκτες της
ιατρικής.

Διάγνωση και Εξετάσεις

Από πότε πρέπει να μετράμε το PSA;

Αν και δεν υπάρχει επίσημη σύσταση από τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας για την προληπτική μέτρηση του PSA τα 50 έτη θεωρείται μια καλή ηλικία για την έναρξη της μέτρησης του PSA.Ωστόσο άντρες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του προστάτη πρέπει να ξεκινάνε σε μικρότερη ηλικία στα 40-45 έτη.

Ποια θεωρείται η φυσιολογική τιμή του PSA πάνω από την οποία πρέπει να γίνεται βιοψία προστάτη;

Απόλυτη φυσιολογική τιμή δεν υπάρχει. Παλαιότερα θεωρούσαμε ως φυσιολογική τιμή το
4ng/ml πάνω από τη οποία υπήρχε υποψία για καρκίνο του προστάτη και γινόταν βιοψία
προστάτη.Καθώς καρκίνος προστάτη μπορεί να εμφανιστεί και με μικρότερες τιμές του PSA
ενώ ακόμα και σε μεγαλύτερες τιμές μπορεί να μην υπάρχει καρκίνος του προστάτη πλέον
αυτό που αξιολογούμε είναι ο ρυθμός αύξησης της τιμής του PSA.Δηλαδή αν υπάρχουν
διαδοχικές μεγάλες αυξήσεις της τιμής του PSA σε μικρά χρονικά διαστήματα τότε υπάρχει
υποψία για καρκίνο του προστάτη και πρέπει να γίνεται περαιτέρω έλεγχος.

Πότε άλλοτε πρέπει να γίνεται βιοψία προστάτη;

Όταν ο ουρολόγος ψηλαφήσει κατά την δακτυλική εξέταση ύποπτη σκληρία στον προστάτη
πρέπει να γίνεται περαιτέρω έλεγχος για καρκίνο του προστάτη.

Αν το PSA αυξάνεται συνεχώς ή αν υπάρχει ύποπτη δακτυλική πρέπει να γίνεται άμεσα βιοψία προστάτη ή μεσολαβεί άλλη εξέταση;

Όταν υπάρχει υποψία για καρκίνο του προστάτη είτε γιατί το PSA αυξάνεται, είτε γιατί η
δακτυλική είναι θετική τότε το βέλτιστο είναι να πραγματοποιείται Πολυπαραμετρική
μαγνητική τομογραφία προστάτη.

Η πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία προστάτη είναι η ίδια με την απλή μαγνητική τομογραφία προστάτη;

Όχι είναι διαφορετικές εξετάσεις και πρέπει ο ουρολόγος να ξεκαθαρίζει ποια εξέταση
επιθυμεί αναλόγως με το τι ψάχνει και η πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία προστάτη
είναι η ειδική εξέταση που πρέπει να γίνεται πριν την βιοψία προστάτη ως περαιτέρω
διερεύνηση για την πιθανότητα ύπαρξης του καρκίνου του προστάτη.

Ποιος ο ρόλος της πολυπαραμετρικής μαγνητικής τομογραφίας προστάτη;

Ο ρόλος της πολυπαραμετρικής μαγνητικής τομογραφίας προστάτη είναι διπλός.Πρώτον
δείχνει την πιθανότητα για καρκίνο του προστάτη.Στις περιπτώσεις που υπάρχει υψηλή
πιθανότητα για καρκίνο του προστάτη εν συνεχεία ακολουθεί η στοχευμένη διαπερινεϊκή
Fusion βιοψία προστάτη που η πολυπαραμετρική αναδεικνύει με ακρίβεια που βρίσκονται οι
ύποπτες περιοχές ώστε ο ουρολόγος που πραγματοποιεί την βιοψία σε πραγματικό χρόνο να
βλέπει τις ύποπτες περιοχές και να λαμβάνει δείγματα με ακρίβεια χιλιοστού από αυτές.

Τι είναι η κατάταξη PI RADS της πολυπαραμετρικής μαγνητικής τομογραφίας προστάτη;

Είναι μια πενταβάθμια κλίμακα που ταξινομεί τους ασθενείς με βάση την πιθανότητα για
καρκίνο του προστάτη.Η κατηγορία 5 θεωρείται πολύ υψηλή πιθανότητα για καρκίνο του
προστάτη ενώ η κατηγορία 4 θεωρείται υψηλή πιθανότητα για καρκίνο του προστάτη.Σε
αυτές τις περιπτώσεις σχεδόν πάντα πραγματοποιείται στοχευμένη διαπερινεϊκή Fusion
βιοψία προστάτη.Η κατηγορία 3 θεωρείται ως μια ενδιάμεση κατάσταση και ο ουρολόγος
μπορεί να κρίνει και με βάση άλλα κριτήρια όπως τον ρυθμό αύξησης του PSA και την
δακτυλική για τον αν θα προσχωρήσει σε βιοψία προστάτη.Οι κατηγορίες 1 και 2 θεωρείται
ότι αναφέρονται σε καλοήθεια όπως σε περιπτώσεις φλεγμονής, λοίμωξης και υπερπλασίας
του προστάτη (καλοήθης υπερπλασία του προστάτη).

Πως βοηθάει συνεπώς η πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία του προστάτη στην απόφαση για την βιοψία του προστάτη;

Όταν η μαγνητική αναδείξει ύποπτες περιοχές κατηγορίας 5 ή 4 κατά PIRADS τότε
προχωράμε σε στοχευμένη διαπερινεϊκή Fusion προστάτη, οπότε ένας από τους ρόλους της
είναι να διακρίνει ποιοι ασθενείς θα χρειαστεί να κάνουν βιοψία προστάτη και ποιοι μπορούν
να την αποφύγουν.

Πως βοηθάει συνεπώς η πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία προστάτη στην διαπερινεϊκή fusion βιοψία προστάτη;

Ο ρόλος της είναι κομβικός καθώς χωρίς την πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία
προστάτη δεν μπορεί να γίνει στοχευμένη βιοψία προστάτη.Η πολυπαραμετρική μαγνητική
τομογραφία προστάτη αναδεικνύει τις ύποπτες περιοχές με ανατομική ακρίβεια.Οι εικόνες
της μαγνητικής απεικονίζουν τις βλάβες και οι εικόνες αυτές χρησιμοποιούνται στο ειδικό
λογισμικό του υπερήχου όπου αλληλεπικαλύπτονται και γίνεται σύντηξη με τις πραγματικές
εικόνες του υπερήχου που βλέπει ο ουρολόγος που πραγματοποιεί τις βιοψίες προστάτη.Ο
ουρολόγος με γνώμονα την μαγνητική σχεδιάζει τις βλάβες στο ειδικό λογισμικό με
αποτέλεσμα να λαμβάνει βιοψίες με ακρίβεια χιλιοστού από τις ύποπτες περιοχές.Ωστόσο
είναι ιδιαίτερα σημαντικό να τονιστεί πως κανένα λογισμικό δεν αναδεικνύει τις βλάβες και ο
Ουρολόγος πρέπει να έχει άριστη γνώση της ερμηνείας των εικόνων της μαγνητικής ώστε να
σχεδιάζει με ακρίβεια τις περιοχές που αναγνωρίζει ως ύποπτες η μαγνητική ώστε η βιοψία
να είναι πραγματικά σωστή και στοχευμένη.

Είναι πάντα αξιόπιστο το αποτέλεσμα της διαπερινεϊκής Fusion βιοψίας προστάτη;

Καμία τεχνική δεν είναι 100% αξιόπιστη και ακόμα και η διαπερινεϊκή Fusion βιοψία
προστάτη μπορεί να αποτύχει να εντοπίσει καρκίνους ενώ υπάρχουν. Ωστόσο η
συγκεκριμένη τεχνική είναι η πιο ακριβής με ακρίβεια που μπορεί να ξεπερνά το 95% καθώς
η λήψη των δειγμάτων δεν γίνεται τυφλά και τυχαία αλλά υπό άμεση απεικόνιση των
θεωρητικά ύποπτων περιοχών με βάση την πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία
προστάτη. Συνήθως μάλιστα οι καρκίνοι που θα αποτύχει η διαπερινεϊκή Fusion βιοψία
προστάτη να διαγνώσει είναι εξαιρετικά μικροί καρκίνοι μη επιθετικοί που δεν απειλούν την
ζωή του ασθενή.

Ποιοι λόγοι από την πλευρά της τεχνικής μπορεί να οδηγήσουν στην αποτυχία εντοπισμού ενός καρκίνου του προστάτη;

Υπάρχουν αρκετοί λόγοι που μπορεί να οδηγήσουν στην αποτυχία διάγνωσης ενός καρκίνου του προστάτη ακόμα και με την διαπερινεϊκή Fusion βιοψία προστάτη.

Πρώτον, η ποιότητα της μαγνητικής τομογραφίας παίζει ουσιαστικό και κομβικό ρόλο καθώς αυτή είναι που χαρακτηρίζει τις ύποπτες περιοχές και εντοπίζει τις βλάβες. Αν η μαγνητική δεν είναι καλή τότε θα αποτύχει να αναδείξει ύποπτες περιοχές ή θα τις αναδείξει σε λάθος ανατομικά θέσεις.

Δεύτερον, κατά την διάρκεια πραγματοποίησης της βιοψίας ο ουρολόγος πρέπει να είναι άριστος γνώστης ερμηνείας των εικόνων της μαγνητικής ώστε να σχεδιάσει σωστά τις βλάβες που στη συνέχεια θα γίνουν σύντηξη με τις εικόνες του υπερήχου που χρησιμοποιεί ο ουρολόγος για να πραγματοποιήσει την βιοψία. Κανένα λογισμικό Fusion δεν σχεδιάζει από μόνο του τις βλάβες αλλά ο ουρολόγος πρέπει να γνωρίζει να σχεδιάζει τις βλάβες με βάση τα ευρήματα της μαγνητικής.

Τρίτον, ασθενής στον οποίο έχει πραγματοποιηθεί τοπική αναισθησία και αντιλαμβάνεται τις βιοψίες με αποτέλεσμα να πονάει και να κουνιέται καταστρέφοντας τον σχεδιασμό και την σύντηξη των εικόνων. Έχει συνεπώς σημασία να γίνεται η βιοψία με μέθη και ακόμα και αν απαιτηθεί με γενική αναισθησία όχι μόνο για λόγους ασφαλείας και πόνου αλλά και για λόγους ποιοτικής εφαρμογής της τεχνικής. Ο ασθενής πρέπει να είναι ήρεμος, χαλαρός, να μην αντιλαμβάνεται το παραμικρό και να μην κουνιέται ώστε η λήψη των δειγμάτων να γίνεται όντως με ακρίβεια.

Τέταρτον, βλάβες που θεωρούνται απαιτητικές και δύσκολες να ληφθούν. Βλάβες μικρές, βλάβες στην πρόσθια ζώνη του προστάτη, στην μεταβατική ζώνη του προστάτη, στον μέσο λοβό ή σε προστάτες που έχουν προηγουμένως υποβληθεί σε επέμβαση για υπερπλασία προστάτη όπως διουρηθρική προστατεκτομή θεωρούνται δύσκολες περιπτώσεις. Εκεί παίζει ουσιαστικό ρόλο η εκπαίδευση και η εμπειρία του ουρολόγου στην τεχνική και στις δυνατότητες του μηχανήματος και η εξοικείωση στην διαπερινεϊκή προσπέλαση ώστε να κάνει τις κατάλληλες ρυθμίσεις και αλλαγές στην στόχευση και να πετύχει τις επιθυμητές βλάβες. Παράλληλα, μια δύσκολη και απαιτητική περιοχή είναι όταν οι βλάβες βρίσκονται πίσω από το οστό της ηβικής σύμφυσης εμποδίζοντας τον ουρολόγο να στοχεύσει. Στην συγκεκριμένη περίπτωση οι αλλαγές στον βραχίονα του μηχανήματος, οι αλλαγές στην θέση του ασθενή και οι λεπτές ρυθμίσεις στόχευσης επιτρέπουν στον ουρολόγο να λάβει ακόμα και αυτές τις δύσκολες βλάβες.

Αντιμετώπιση και Θεραπεία

Μετά την βιοψία εντοπίστηκε καρκίνος του προστάτη πρέπει να χειρουργηθώ και ποια είναι η βέλτιστη αντιμετώπιση;

Η αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη εξαρτάται από την επιθετικότητα του καρκίνου του προστάτη όπως αυτή εκφράζεται από τα ιστολογικά ευρήματα της βιοψίας, την ηλικία του ασθενή και την συνοσηρότητα. Παράλληλα μετά την βιοψία γίνεται σταδιοποίηση με αξονική άνω κάτω κοιλίας και σπινθηρογράφημα οστών για τον αποκλεισμό ύπαρξης μεταστάσεων σε λεμφαδένες, απομακρυσμένα όργανα και οστά. Επι μεταστατικού καρκίνου το χειρουργείο ΔΕΝ έχει ένδειξη και η θεραπεία είναι συστηματική με χορήγηση ειδικής ορμονοθεραπείας. Σε αντίθεση με άλλους καρκίνους ο καρκίνος του προστάτη έχει ένα μεγάλο εύρος πιθανής εξέλιξης και μπορεί να είναι από πολύ ήπιος και χωρίς καμία θεραπεία απλώς με παρακολούθηση ποτέ να μην δημιουργήσει κανένα πρόβλημα στον ασθενή, μέχρι πολύ επιθετικός που να απειλεί την ζωή του ασθενή αν δεν αντιμετωπιστεί. Γενικά ο πολύ ήπιος καρκίνος του προστάτη (Gleason score 6) ειδικά σε μεγαλύτερους ασθενείς είναι δυνατόν να μην αντιμετωπιστεί με θεραπεία και να γίνει με ασφάλεια απλώς παρακολούθηση με PSA και πιθανή επαναληπτική μαγνητική και βιοψία. Ο μέτριος καρκίνος και ο επιθετικός καρκίνος (Gleason score 7, Gleason score 8 και 9) θέλει πάντα αντιμετώπιση. Η πρώτη επιλογή είναι η χειρουργική αντιμετώπιση με την ριζική προστατεκτομή να αποτελεί την επέμβαση εκλογής. Αν ο ασθενής είτε λόγω ηλικίας, είτε λόγω συννοσηρότητας δεν μπορεί να χειρουργηθεί τότε επόμενη επιλογή είναι ο συνδυασμός τοπικής ακτινοθεραπείας και ορμονοθεραπείας.

Αν ο ασθενής δεν μπορεί να χειρουργηθεί λόγω συννοσηρότητας ή ηλικίας ή δεν επιθυμεί να χειρουργηθεί ποια είναι η εναλλακτική αντιμετώπιση;

Ο ασθενής σε αυτή την περίπτωση μπορεί να υποβληθεί σε συνδυασμό ακτινοθεραπείας και ορμονοθεραπείας.Η αντιμετώπιση αυτή θεωρείται πρωτογενής θεραπεία και όχι παρηγορητική θεραπεία που σε ορισμένες περιπτώσεις δίνει οριστική αντιμετώπιση και λύση.Ωστόσο σε νεότερους ασθενείς θεωρείται δεύτερη ως επιλογή καθώς η ριζική προστατεκτομή δίνει καλύτερα και οριστικά αποτελέσματα.

Χειρουργική Αντιμετώπιση (Ριζική Προστατεκτομή)

Πως πραγματοποιείται η Ριζική προστατεκτομή;

Η ριζική προστατεκτομή μπορεί να γίνει ανοιχτά, λαπαροσκοπικά και ρομποτικά.Το ανοιχτό χειρουργείο πραγματοποιείται με τομή στο κάτω μέρος της κοιλιάς ενώ το λαπαροσκοπικό και το ρομποτικό πραγματοποιούνται από μικρές οπές μέσω των οποίων τοποθετείται ειδική κάμερα για την απεικόνιση των εσωτερικών δομών και του προστάτη, και τα λαπαροσκοπικά εργαλεία που ο ουρολόγος πραγματοποιεί την επέμβαση.

Διαφέρουν ογκολογικά οι 3 τεχνικές;

Με βάση τις μελέτες και τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας τα ογκολογικά αποτελέσματα των 3 τεχνικών είναι ίδια.

Που διαφέρουν οι 3 τεχνικές;

Το ανοιχτό χειρουργείο γίνεται με τομή και οι δομές αναγνωρίζονται δια γυμνού οφθαλμού από τον χειρουργό. Η τομή έχει ως συνέπεια μεγαλύτερη αιμορραγία, περισσότερο πόνο και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μετεγχειρητικής αποκατάστασης και επανόδου στην κανονικότητα του ασθενή.Τόσο το λαπαροσκοπικό, όσο και το ρομποτικό χειρουργείο είναι λαπαροσκοπικά χειρουργεία που πραγματοποιούνται μέσω οπών. Αυτό σημαίνει μικρότερη αιμορραγία, και λιγότερος πόνος και η πλειοψηφία των ασθενών μπορούν να λάβουν εξιτήριο την επόμενη ημέρα, ενώ επανέρχονται σε λίγες μέρες στην καθημερινότητά τους.Η χρήση της τρισδιάστατης απεικόνισης, τόσο της λαπαροσκοπικής κάμερας (στις περιπτώσεις που γίνεται τρισδιάστατη λαπαροσκοπική επέμβαση), όσο και της ρομποτικής κάμερας επιτρέπει άριστη όραση και αντίληψη όλων των δομών, ακόμα και των πιο μικρών αγγείων και νεύρων με αποτέλεσμα να μπορούν να προστατευτούν. Έτσι υπάρχει η δυνατότητα να βλέπει ο ουρολόγος σε μεγέθυνση και από απόσταση χιλιοστού ευαίσθητες δομές, όπως ο σφιγκτήρας που συντελεί στην εγκράτεια των ούρων ή τα αγγειονευρώδη δεμάτια που παίζουν ρόλο στην στύση. Με τον τρόπο αυτό ο ουρολόγος πετυχαίνει σχεδόν πάντα να διατηρήσει ανέπαφο τον σφιγκτήρα ώστε ο ασθενής να έχει την μεγαλύτερη πιθανότητα (95-97%) για εγκράτεια ούρων και, όπου υπάρχει ένδειξη και ογκολογικά επιτρέπεται να διατηρηθούν τα αγγειονευρώδη δεμάτια συμβάλλοντας στην προστασία της στύσης σε ασθενείς που έχουν πριν την επέμβαση ικανοποιητική στύση.

Τι είναι η τρισδιάστατη λαπαροσκοπική ριζική προστατεκτομή;

Η τρισδιάστατη λαπαροσκοπική ριζική προστατεκτομή είναι μια εξέλιξη της λαπαροσκοπικής τεχνικής όπου με την βελτίωση της ποιότητας της απεικόνισης (4Κ-3D) με ειδική τρισδιάστατη κάμερα ο ουρολόγος έχει μια λεπτομερής απεικόνιση όλης της εσωτερικής ανατομίας του ασθενή σαν να <<βρισκόταν ο ίδιος μέσα στον ασθενή>> βλέποντας με λεπτομέρεια σφαιρικά και σε μεγέθυνση την κάθε ανατομική μονάδα του ασθενή.Παράλληλα ο φωτισμός είναι έντονος και ρυθμιζόμενος επιτρέποντας την απεικόνιση ακόμα και σε δύσκολα ανατομικά περιοχές που είναι δυσπρόσιτες και σκοτεινές.Η τρισδιάστατη απεικόνιση παρέχει στον ουρολόγο απεικόνιση εφάμιλλη της ρομποτικής.

Διαφέρουν η λαπαροσκοπική από την ρομποτική τεχνική;

Και οι δυο τεχνικές είναι λαπαροσκοπικές και πραγματοποιούνται μέσω οπών, με την χρήση ειδικού αερίου που φουσκώνει την κοιλιά για να μπορεί ο ουρολόγος να εργαστεί στον κλειστό χώρο. Η ουσιώδης διαφορά είναι ότι, ενώ στη λαπαροσκοπική τεχνική ο χειρισμός των εργαλείων γίνεται από τον ουρολόγο άμεσα, στη ρομποτική προσαρμόζονται οι βραχίονες του ρομπότ στον ασθενή και ο ουρολόγος κάθεται σε ειδική κονσόλα δίπλα στον ασθενή. Εν συνεχεία και μέσω ειδικών χειριστηρίων, μετακινεί με ακρίβεια τους χειρουργικούς βραχίονες, βλέποντας τρισδιάστατα.

Είναι καλύτερη η ρομποτική ή η λαπαροσκοπική ριζική προστατεκτομή;

Η ρομποτική είναι η εξέλιξη της λαπαροσκοπικής τεχνικής με μοναδικές εφαρμογές τηςσύγχρονης ηλεκτρονικής και ρομποτικής επιστήμης. Προσφέρει όλα τα εφόδια στονχειρουργό να ολοκληρώσει με επιτυχία μια απαιτητική επέμβαση. Ωστόσο οι τεχνικέςεξαρτώνται από τους χειρουργούς και μεγαλύτερη σημασία έχει η εκπαίδευση και η εμπειρία του χειρουργού. Τόσο η τρισδιάστατη λαπαροσκοπική, όσο και η ρομποτική χειρουργική μπορούν να προσφέρουν το ίδιο αποτέλεσμα στον ασθενή αρκεί να εφαρμόζονται από εκπαιδευμένους ουρολόγους με εμπειρία στην τεχνική που χρησιμοποιούν. Οπότε το αποτέλεσμα δεν εξαρτάται από την τεχνική, αλλά από την εκπαίδευση και την εμπειρία του ιατρού.Είναι ωστόσο σημαντικό να τονιστεί ότι ο ουρολόγος θα ήταν ιδανικό να μπορεί ναεφαρμόσει με επιτυχία και τις 3 τεχνικές ώστε να μπορεί να είναι αποτελεσματικός και ναπροσαρμόζεται στις ιδιαιτερότητες του κάθε περιστατικού.

Αν ο ασθενής δεν μπορεί να χειρουργηθεί λόγω συννοσηρότητας ή ηλικίας ή δεν επιθυμεί να χειρουργηθεί ποια είναι η εναλλακτική αντιμετώπιση;

Τι περιλαμβάνει η ριζική προστατεκτομή;

Περιλαμβάνει την αφαίρεση του προστάτη και των σπερματοδόχων κύστεων.Με την αφαίρεση του παρασκευάσματος γίνεται σε αυτό εκ νέου βιοψία που πλέον περιλαμβάνει όλο το όργανο και πρώτον επιβεβαιώνει την επιθετικότητα του καρκίνου του προστάτη της αρχικής βιοψίας και δεύτερον δείχνει αναλυτικά τα όρια του καρκίνου και αν είναι εντοπισμένος.

Τι είναι αναγκαίο να διατηρείται κατά την ριζική προστατεκτομή?

Σημαντικό ανατομικό στοιχείο που πρέπει να διατηρείται κατά την ριζική προστατεκτομή είναι ο σφιγκτήρας, δηλαδή ο μυς που διατηρεί την εγκράτεια των ούρων και βρίσκεται κοντά στην κορυφή του προστάτη.Η διατήρηση του μυ αυτού σημαίνει ότι ο ασθενής θα είναι εγκρατής μετά την ριζική προστατεκτομή, δηλαδή δεν θα του φεύγουν τα ούρα στην καθημερινότητά του.

Μετεγχειρητική Εγκράτεια ούρων & Στυτική λειτουργία

Τα αγγειονευρώδη δεμάτια της στύσης μπορούν και πρέπει να διατηρούνται πάντα;

Τα αγγειονευρώδη δεμάτια είναι ανατομικές δομές που περνάνε δεξιά και αριστερά του προστάτη από την βάση ως την κορυφή και την ουρήθρα και τα οποία παίζουν ρόλο στην στύση του ασθενή.Τα δεμάτια αυτά μπορούν να διατηρηθούν εκεί που το επιτρέπει το ογκολογικό προφίλ του ασθενή με βάση την βιοψία.Δηλαδή αν υπάρχει εκτεταμένος καρκίνος εκεί που βρίσκεται το ένα δεμάτιο ή και τα δυο πρέπει αντίστοιχα να αφαιρείται και το δεμάτιο.Ο πρωταρχικός ρόλος του χειρουργείου είναι ο ογκολογικός και βέβαια η διατήρηση της εγκράτειας των ούρων και η στύση πρέπει να διατηρείται μόνο όταν αυτό είναι ασφαλές ογκολογικά για τον ασθενή. Όταν συνεπώς ο όγκος του καρκίνου είναι μικρός δεν διηθεί τα δεμάτια(αυστηρά εντοπισμένος και μακριά από τα δεμάτια) τότε είναι εφικτό και επιβάλλεται αν το επιθυμεί ο ασθενής να διατηρηθούν.

Από τι εξαρτάται η επίτευξη της στύσης μετά το χειρουργείο;

Η διατήρηση μιας μορφής στύσης ικανής να μπορεί ο ασθενής να πετύχει μετεγχειρητικά σεξουαλική επαφή εξαρτάται από διάφορους παράγοντες.

Πρώτον και κυρίως από την ύπαρξη στύσης προ της επέμβασης. Ασθενής που πριν τον χειρουργείο δεν έχει στύση ή έχει έντονα προβληματική, είναι λογικό και αυτονόητο να μην έχει στύση.

Δεύτερον, είναι πολύ σημαντικό η διατήρηση των αγγειονευρωδών δεματίων, καθώς αυτά συμβάλλουν στην επίτευξη της στύσης.

Τρίτον, η διατήρηση της εγκράτειας των ούρων συμμετέχει έμμεσα στην διατήρηση της στυτικής ικανότητας του ασθενή, καθώς η απώλεια των ούρων του δημιουργεί πρακτική δυσκολία στην επαφή όταν υπάρχει ακράτεια ούρων.

Τέταρτον, η ψυχολογία του χειρουργημένου και ογκολογικού ασθενή παίζει ρόλο, καθώς η ύπαρξη καρκίνου δημιουργεί ανασφάλεια και άγχος στον ασθενή, δυσκολεύοντας την στυτική λειτουργία.

Πέμπτον, εξαρτάται από την αναγκαιότητα επιπλέον θεραπείας όπως ακτινοθεραπείας και ορμονοθεραπείας, που η κάθε μία από αυτές μπορεί να επηρεάσουν την στυτική λειτουργία είτε ανατομικά, είτε ορμονολογικά.

Η διατήρηση των αγγειονευρωδών δεματίων σημαίνει αυτόματα και επίτευξη μετεγχειρητικά στύσης;

Η διατήρηση των αγγειονευρωδών δεματίων αποτελεί προϋπόθεση για την επίτευξη μιας μορφής στυτικής λειτουργίας που θα επιτρέπει στον ασθενή να πετύχει στύση ικανή για επαφή μετεγχειρητικά, ωστόσο δεν εξασφαλίζει η διατήρηση πάντα το επιθυμητό αποτέλεσμα.Ασθενείς που πριν τον χειρουργείο δεν είχαν στύση λόγω συννοσηρότητας όπως πχ σακχαρώδης διαβήτης μετά την επέμβαση δεν θα έχουν στύση παρόλο που διατηρήθηκαν τα δεμάτια.Ασθενείς που διατηρήθηκαν τα δεμάτια και πριν τον χειρουργείο είχαν στύση μπορεί μετεγχειρητικά να μην έχουν στύση είτε λόγω ψυχολογικών παραγόντων, είτε λόγω του ότι τα νεύρα αν και διατηρήθηκαν λόγω των χειρισμών και του ηλεκτρικού ρεύματος δεν λειτουργούν σωστά (νευραπραξία).Άλλος παράγοντας που μπορεί να επιβαρύνει την στυτική λειτουργία μετεγχειρητικά είναι η αναγκαιότητα για συμπληρωματική θεραπεία όπως ακτινοθεραπεία ή ορμονοθεραπεία.Η ακτινοθεραπεία μπορεί να καταστρέψει τα νεύρα ακόμα και αν έχουν διατηρηθεί, ενώ η ορμονοθεραπεία καταστέλλουν την λειτουργία της τεστοστερόνης της βασικής ορμόνης της στυτικής λειτουργίας.

Τι θα χρειαστεί πλην της διατήρησης των δεματίων μετεγχειρητικά για την επίτευξη στύσης;

Στους ασθενείς άμεσα μετεγχειρητικά χορηγείται αγωγή με ειδικά σκευάσματα, όπως η tadalafil 5 mg (αναστρέψιμος αναστολέας της ειδικής για την κυκλική μονοφωσφορική γουανοσίνη (cGMP) φωσφοδιεστεράση τύπου 5 (PDE5) σε καθημερινή χρήση που αυξάνουν την αιμάτωση στο πέος και λειτουργούν θεραπευτικά στην αποκατάσταση της φυσιολογικής αιμάτωσης των νεύρων και αγγείων και συμβάλλουν στην αποκατάσταση της στυτικής λειτουργίας.Εδώ είναι σημαντικό να τονιστεί πως ανεξάρτητα αν έχουν διατηρηθεί ή όχι τα δεμάτια και ανεξάρτητα αν επιτυγχάνεται ικανοποιητική στύση μετεγχειρητικά η ΕΚΣΠΕΡΜΑΤΙΣΗ ΚΑΤΑΡΓΕΊΤΑΙ ΠΑΝΤΑ μετά την ριζική προστατεκτομή, καθώς έχει αφαιρεθεί ο προστάτης και οι σπερματοδόχες κύστεις.

Από τι εξαρτάται η εγκράτεια των ούρων μετεγχειρητικά;

Βασικός παράγοντας είναι η διατήρηση του σφιγκτήρα μυ που καθορίζει την εγκράτεια των ούρων. Ο μυς αυτός ρυθμίζει να μην υπάρχει απώλεια ούρων όταν αυξηθεί η ενδοκοιλιακή πίεση, δηλαδή όταν ο ασθενής σηκώνεται από ξαπλωμένος ή καθιστός σε όρθια θέση, όταν βήχει, φτερνίζεται ή σηκώνει βάρος ή όταν περπατάει. Αν ο μυς διατηρηθεί σε ολόκληρη την ανατομική του ακεραιότητα τότε η εγκράτεια μπορεί να επιτευχθεί. Αυτό που είναισημαντικό είναι να αποφευχθεί η πλήρης ακράτεια ούρων όπου υπάρχει ολοκληρωτική απώλεια όλων των ούρων με αποτέλεσμα ο ασθενής να μην μπορεί να κυκλοφορήσει εύκολα και να επηρεάζεται σημαντικά η ποιότητα της ζωής του. Αν διατηρηθεί ο σφιγκτήρας σημαντικό ρόλο επιπρόσθετα παίζει το σωματικό βάρος του ασθενή και η εκγύμνασή του σφιγκτήρα.Η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους του ασθενή ή η απώλεια βάρους στους υπέρβαρους ασθενείς συμβάλλει σημαντικά στην βελτίωση της εγκράτειας των ούρων. Παράλληλα ο ουρολόγος οφείλει να δώσει στον ασθενή ειδικές ασκήσεις διατήρησης της εγκράτειας των ούρων, τις ασκήσεις πυελικού εδάφους (ασκήσεις Kegel) που συμβάλλουν σημαντικά στην πιο γρήγορη και αποτελεσματικότερη αποκατάσταση της εγκράτειας των ούρων.

Τι είναι οι ασκήσεις πυελικού εδάφους Kegel;

Είναι ειδικές ασκήσεις που ο ουρολόγος πρέπει να δώσει στον ασθενή απλά και αναλυτικά ώστε να τις εφαρμόζει στο σπίτι και έχουν ως στόχο την εκγύμναση των μυών του πυελικού εδάφους, δηλαδή των μυών που συμβάλλουν μαζί με τον σφιγκτήρα στην διατήρηση της εγκράτειας των ούρων.

Αν διατηρηθεί ο σφιγκτήρας μυς θα υπάρχει ακράτεια μετά το χειρουργείο;

Η πλειοψηφία των ασθενών μετά την επέμβαση έχουν μια μικρή απώλεια σταγόνων ούρων όταν αυξηθεί η ενδοκοιλιακή πίεση ( βήχας, φτέρνισμα, άρση βάρους) η οποία βελτιώνεται συνεχώς καθώς περνούν οι μέρες μέχρι την πλήρη αποκατάσταση της εγκράτειας των ούρων. Το διάστημα της πλήρους αποκατάστασης μπορεί να διαρκέσει λίγες μέρες και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί ένα διάστημα 6 μηνών και σε πιο ακραίες περιπτώσεις 12 μήνες.Είναι σημαντικό η άμεση έναρξη των ασκήσεων πυελικού εδάφους Kegel.

Μετεγχειρητική Παρακολούθηση και Θεραπεία

Πως γίνεται η παρακολούθηση μετά την ριζική προστατεκτομή για καρκίνο του προστάτη;

Η παρακολούθηση αφορά τόσο το ογκολογικό, όσο και το λειτουργικό κομμάτι της επέμβασης. Η παρακολούθηση του ογκολογικού αποτελέσματος γίνεται με την μέτρηση του PSA σε προ καθορισμένα χρονικά διαστήματα που καθορίζει ο ουρολόγος με βάση την τελική βιοψία του χειρουργείου και πως εξελίσσεται το PSA. Το λειτουργικό κομμάτι αφορά την λειτουργία των νεφρών που ελέγχεται με υπέρηχο νεφρών κύστεως και την μέτρηση της ουρίας και της κρεατινίνης, την ποιότητα της ούρησης που ελέγχεται με βάση την κλινική εικόνα του ασθενή και με το υπέρηχο νεφρών κύστεως και βέβαια την ποιότητα της στύσης εκεί που έχουν διατηρηθεί τα δεμάτια.

Ποιο θεωρείται ιδανικό PSA μετά το χειρουργείο;

Ιδανικά το PSA πρέπει να εμφανίζει μια τιμή με δύο μηδενικά δηλαδή πχ 0,02.

Πότε χρειάζεται μετά το χειρουργείο επιπλέον θεραπεία?

Αν θα χρειαστεί επιπλέον θεραπεία εξαρτάται πρωτίστως από την τελική βιοψία και από την εξέλιξη του PSA.Σε περιπτώσεις που ο καρκίνος έχει διηθήσει τις σπερματοδόχες κύστεις (στάδιο pT3b) θα χρειαστεί μετεγχειρητικά (μετά από 3-6 μήνες από την επέμβαση για να επουλώσει η αναστόμωση της κύστης με την ουρήθρα) επιπλέον ακτινοθεραπεία (εντοπισμένη στον προστάτη) και ορμονοθεραπεία.Στις υπόλοιπες περιπτώσεις συμπληρωματική θεραπεία δίνεται αν το PSA αρχίζει σταδιακά να αυξάνεται και όταν περάσει προκαθορισμένα όρια μπορεί να γίνει ακτινοθεραπεία (εντοπισμένη στον προστάτη) και ορμονοθεραπεία.

Η ακτινοθεραπεία και η ορμονοθεραπεία έχουν παρενέργειες και επιπλοκές;

Όλες οι παρεμβάσεις έχουν επιπλοκές. Η ακτινοθεραπεία και η ορμονοθεραπεία πρωτίστως δεν αφαιρούν το όργανο με τον καρκίνο και μπορεί να υπάρξει πιο εύκολα υποτροπή. Δεύτερον η ακτινοθεραπεία μπορεί να δημιουργήσει μετά από καιρό αιματουρία λόγω του ότι η ακτινοβολία πλην του προστάτη μπορεί να επηρεάσει και την ουροδόχο κύστη καθώς και αίμα στα κόπρανα καθώς η ακτινοβολία επηρεάζει και το έντερο. Παράλληλα μπορεί να επηρεαστεί η ποιότητα της ούρησης λόγω της ακτινοβόλησης, ενώ ο συνδυασμός με την ορμονοθεραπεία μπορεί να επηρεάσει την στυτική λειτουργία καθώς η ακτινοβολία μπορεί να καταστρέψει τα νεύρα της στύσης, ενώ η ορμονοθεραπεία την ορμονική λειτουργία της στύσης.

Ποιος ο στόχος της ριζικής προστατεκτομής;

Ο στόχος της ριζικής προστατεκτομής είναι πρωτίστως ογκολογικώς, δηλαδή να αφαιρεθεί αυτούσιο και σε υγιή όρια το όργανο με τον καρκίνο, ο προστάτης ώστε να επιτευχθεί πλήρης ιάση.Εξίσου σημαντικός στόχος είναι η εγκράτεια των ούρων καθώς επηρεάζει την ποιότητα της ζωής του ασθενή.Η διατήρηση των αγγειονευρωδών δεματίων της στύσης είναι παράπλευρος στόχος που επιδιώκεται όταν το επιτρέπει το ογκολογικό προφίλ του ασθενή (PSA & ευρήματα βιοψίας), το επιθυμεί ο ασθενής και βέβαια υπάρχει στύση πριν την επέμβαση.

Για περισσότερες απορίες
Επικοινωνήστε μαζί μας

211 2184294

Επικοινωνία